Arınmanın Aşk Hâli

Şeyma Kaya Şehirlerimizin plastik ve ambalaj atıkları, egzoz gazlarının yarattığı hava kirliliği, endüstriyel tesislerimizin kimyasal atık suları, fabrika bacalarından yayılan zehirli gazlar ve günlük yaşam alanlarımızın geride bıraktığı yığınlar… Bütün bu kalıntılar, ham insanın ve doymak bilmeyen nefsin tüketim anlayışıyla doğayı nasıl kirlettiğini açıkça gösterir. Oysa kâinat  sarayında Yaratıcı’nın koyduğu ilahi nizamda tüketim, kirlilik değil […]

Daha fazla oku
Edep Makamı Toprak

Şeyma Kaya Edebi, en mükemmel haliyle Allah Teâlâ’nın bize nimetleri veriş şeklinde seyredebilseydik eğer, sanırım ahlakın da teslimiyetin de en katıksızını oradan öğrenmiş olurduk. Yaratıcı’nın kâinattaki muazzam nizamı, koyduğu kusursuz ölçü ve verişindeki o sarsıcı nezaket… Hak edene de etmeyene de şükredene de nankörlük edene de incitmeden, yüzüne vurmadan, başa kakmadan ve kesintisizce vermeye devam […]

Daha fazla oku
Acziyette Hiçlik Hakikati

Şeyma Kaya İnsan tabiatının bilhassa gaflet anlarında düştüğü en garip yanılgılardan biri, iç âlemi ile dış uyaranların hudutlarını birbirine karıştırması ve aralarındaki farkı ayırt edecek idraki kaybetmesidir. Mesela kendi nefsini idare edemeyen, midesi guruldamasa aç olduğunu anlayamayan, ağzı kurumasa susadığını bilemeyen, hatta aldığı tek bir nefesi dahi geri vermeye muktedir olamayan âciz insan, kibrinin ateşiyle […]

Daha fazla oku
Zerrede Saklı Vahdet Mührü

Şeyma Kaya Mühür, istilâhi anlamda bir belgenin geçerliliğini ve kime ait olduğunu kanıtlamak için kullanılır; mecazi anlamı ise bir şeyin üzerinde bırakılan kalıcı iz veya damgadır. İster istilâhi ister mecazi manası ele alınsın, sonuç olarak her mühür ait olduğu sahibini ele verir. Peki, bu sınırsız kâinat ve varlık âleminde her şeyi yoktan var eden Mevlâ […]

Daha fazla oku
Kötülüğün Mahiyeti

    Tanrı kötülüğü önlemek istiyor da gücü mü yetmiyor? O hâl­de O erksizdir. Gücü yetiyor da istemiyor mu? O hâlde O, kötü­cüldür. Hem kötülüğü önlemeye gücü yetiyor hem kötülüğü önle­mek istiyor mu? O hâlde kötülük nereden geliyor? Epiküros’un di­lemması[104] olarak bilinen bu sorular Tanrı-âlem münasebetleri çer­çevesinde daha sonra “teodise”[105] problemi şeklinde formüle edile­rek tartışılmıştır. […]

Daha fazla oku
Ahlaki Niteliklerin Belirleyici Bir Unsuru Olarak Mizaç

  İbnü’l-Arabî, antik Yunan filozoflarından İslam filozoflarına tabiat felsefesinin bir dalı olarak intikal eden mizaç teorisini be­nimseyerek ahlak kuramının önemli bir parçası hâline getirmiştir. Ona göre insanın ahlak yapısı, fizyonomik ve ahlaki özelliklerinin teşekkülünde belirleyici bir etkiye sahiptir. îbnü’l-Arabi’nin kozmoloji öğretisinde makro kozmos olan evrende bulunan her şey mikro kozmos olan insanda da münde­miçtir. Evrende […]

Daha fazla oku
-Bazı irfansızların inkâra yayınları münasebetiyle-

    Bunlara, ‘Yeryüzünü fesada vermeyin’ denildiği zaman ‘Öyle değil,biz ancak ıslah edicileriz’ derler.Asıl bunlar ortalığı ifsat edenler fakat şuurları yok,farkında değiller.1 Kur’ân-ı Kerîm, Bakara Sûresi’nin başında ilâhı kitabın ko­nusunun insanlar olduğuna işaret ederken; gayesinin ve indiriliş hikmetinin de onları doğru yola iletmek ve irşad etmek, yani Allah’ın nimetlerinin dosdoğru yolunu göstermek ve o yola […]

Daha fazla oku
İnsan Seçiminde Belirleyici Unsur:İstidad

  İbnü’l-Arabî düşüncesinde insan ezelî bir taayyündür, insan­dan zuhur eden bütün fiiller ve ahval onda mündemiç bulunan dâ­hili kanunların icbar etmesi ile ortaya çıkar. Daha önceki bölüm­de bunun “Sübutunda olan zuhurunda ortaya çıkar.” cümlesi ile ifade edildiğini belirtmiştik. İbnü’l-Arabî bu dâhili kanunları ta- nımlamak için “istidat” kavramını kullanmıştır. İbnü’l-Arabî ye göre istidat; bir şeyi kabul […]

Daha fazla oku
İlahi Mu’tekad’dan İlah-ı Meşru’ya Tanrı Tasavvuru

  İlah-ı mutekad kavramı İbnü’l-Arabi’nin insanın Tanrı hakkındaki tasavvuru problemi çerçevesinde ortaya koyduğu bir kav­ramdır. İbnü’l-Arabî bu kavramdan yola çıkarak insanların Tanrı hakkında sahip oldukları bilgi ve verdikleri hükümler Tan- n’nın hakikatine mutabık mıdır sorusuna cevap aramaktadır, îlah-ı mu tekad, her insanın kendi zihninde yarattığı ilah de­mektir.[1] İbnü’l-Arabi’ye göre her insanın zihninde yarattığı bir Tanrı […]

Daha fazla oku
Kimyâ-i Saadet:Her Şey Kemali Talep Eder

  Kimyâ-i saadet, İbnü’l-Arabi’nin kimya ilminden ahlaka geçiş yapmak için yararlandığı bir terimdir. Düşünürümüz madenlerde­ki başkalaşma ile insan nefsi arasında bir analoji kurar. Benzer bir analojiyi tıp ilminden ahlaka geçiş yapmak için de kurmuştur. Bu­nunla maddi ve manevi kemal arasında irtibat kurarak ahlaki te­rakkinin gelişim safhalarını muhataplarının zihnine yaklaştırma­yı amaçlamaktadır. Okuyucu “Seyr ü sülük yapmak […]

Daha fazla oku