Akıl Hakkında – el-Gazzali

… Aklın Hakikati ve Kısımları Bilmiş ol ki, insanlar, aklın tarif ve hakikatinde ihtilafa düştüler ve çokları akıl kelimesinin müşterek bir çok manalara geldiğini unuttular. Bu mevzuda perdeyi  kaldıracak en doğru yol «Ayn» kelimesinin bir çok manaları olduğu gibi, «Akıl»ın da dört manada kullanıldığını ve bu gibi müşterek manalarda kullanılan kelimelerin bütün manasını bir araya […]

Daha fazla oku
İmam Gazali ve Emile Boutroux

Son günlerde tartışmalar İmam-ı Gazali ve İslâm dünyası filozofları çevresinde devam ediyor. Bu tartışmaya şahsi bir katkıda bulunabilirim. * Şimdi ben Bergson, Blondel gibi filozofların hocası olarak bilinen Emile Boutroux’yu okuyorum da şöyle diyor: * “Reform hareketi hristiyanlığın yıkılması demek değildir; hristiyanlığın Aristo felsefesiyle temellendirilişinin yani skolastiğin yıkılması demektir.” * “Bundan müesses hristiyanlık zarar görmüş […]

Daha fazla oku
İmam Gazali’ye Göre Ahad Haber ve Haber-i Vahidle Amel Etme Gerekliliğinin İspatı

B. Ahad Haberler 1. Haber-i Vahidle Amel Etmenin İstendiğinin İspatı İlim ifade etmemesine rağmen haber-i vahidle amel etmenin istendiğinin is­batı hususunda dört mesele serdedeceğiz. Mesele: (Haber-i vahid bilgi ifade eder mi?) Biz burada haber-i vahid ile, tevatür derecesine ulaşmayan haberi kastedi­yoruz. Bu bakımdan msl. Beş veya altı kişinin naklettiği haber de haber-i vahiddir. Fakat doğruluğu […]

Daha fazla oku
Hesap eden, sayı sayar

Hesap eden, sayı sayar. Sayı ise artan birşeydir ve sayının aslı ‘bir’dir. Birlikten, yani Kelime’den onuncuya, yani insanlıktan ibâret son mertebeye varıncaya kadar sayılıp, sayıcı yeni bir sayı inşâ etme­ye güç yetirmeyince onun sonundan birliğin başlangıcına geri döner ve biri onun üzerine ilave eder. Böylece, bu toplam ve ilaveden, dü­şünen, bilen ve eyleyen insan meydana […]

Daha fazla oku
Tanımlarda Hata Yapılan Yerler

Altıncı Fasıl: Tanımlarda Hata Yapılan Yerler   Bu yerler üç tanedir. Biri cinste; diğeri fasılda, üçüncüsü ise hem cins hem de fasılla ilgilidir. Birinci hata yericins’tir. Cinste hata farklı şe-killerde olur.   a-Bunlardan biri cinsin yerine faslı koymaktır. Mesela aşkın tanımında, “aşk sevginin aşırı olmasıdır” denilir. Oysa aşk “aşırı olan sev­gidir”. Zira sevgi cins; aşırı […]

Daha fazla oku
Mütevâtir Haberler

Beşinci Sınıf: Mütevâtir Haberler İkinci Kısım: Yakını Olmayan ve Burhanlar İçin Kullanılmaya  Uygun Olmayan Öncüller Bu öncüller iki türdür. İlki fıkhî konularla ilgili zannî kıyaslar için uygundur diğeri ise bunun için de uygun değildir. Birinci Tür Yakînî kıyaslar için olmayıp fıkhı kıyaslar için uygun olanlardır ve üç 15 sınıftır. Bunlar meşhur, makbul ve maznun önermelerdir. […]

Daha fazla oku
İmam el-Gazzâlî- Mi’yaru’l İlm’den Bir Alıntı

Genel bir ifadeyle söylersek, senin hakikati insanlar yoluyla öğrenmen uygun olmayıp aksine insanları, hakikati esas alarak tanıman gerekir. Öyle ise önce hakikati öğrenmeye çalış. Her kim hakikat yoluna girerse bil ki o, doğru söylemektedir. Ama önce bir şahsın hakikati bildiğine inanır sonra da hakikati onun yoluyla bilirsen; işte Yahudileri, Hristiyanları ve taklitçilerin çoğunu dalalete düşüren […]

Daha fazla oku
Mütebâyin İsimlerle İlgili Çokça Hata Yapılan Bir Hususa Dair

Mütebâyin İsimlerle İlgili Çokça Hata Yapılan Bir Hususa Dair Uyarı   Bilindiği üzere mevzûlar (özneler) tanımlarının birbirinden ayrı olması sebebiyle ayrı ve farklı şeyler olduklarında, onları gösteren isimler demütebâyin-mütezâyil olurlar. Mesela at ve taş sözcükleri böyledir. Fa­kat bazen mevzû (özne) aynı olup farklı itibarlara göre o mevzûnun ismi birden çok olur ve bu isimlerin müterâdif […]

Daha fazla oku
Dereceli Anlamdaş İsimler

’Bazen de tek bir isim, taşıdığı aynı mana ile iki ayrı şeye delâlet eder, fakat bu iki şey arasındaki mana, başka bir açıdan farklılık arz eder.   Buna müşekkek (dereceli anlamdaş) isim adını veririz. Bazen de mana tek ve aynı olmaz ama iki şey arasında bir benzerlik olur. Buna da müteşâbihadı verilmektedir. Bunlardan ilki yani […]

Daha fazla oku
İsmet Paşa,Said Nursi ve İmam Gazali

Yukarıda yazdığım iki isimden Said Nursî, mer­hum İsmet Paşa’nın eski fobisi ve gözdağı idi. “İmam Gazali” ise tahminimce yeni işittiği ve “İmam” sıfatını görerek o pek düşman olduğu “Köy imamlarından” bi­ri sandığı, büyük İslâm bilgini dâhisi ve filozofudur. 23 Ocak’ta Paşa, milliyetçilerle birlikte bu iki kişiye hü­cum etmiştir. Sayın İnönü’de nedense bir eziklik kompleksi bı­rakmış […]

Daha fazla oku