• Duyularımız gerekli mi gerekli, gözümüz olmadan gö­remeyiz, kulağımız işitemeyiz.
• Ama gördüğümüz ve işittiğimiz şeyin ne olduğunu bil­mek için duyularımız yetmez akla ihtiyacımız vardır.
• Aklımız var, lazım mı lazım, aklımız olmasa düşüne­meyiz.
• Düşünemezsek hayvanlardan bir farkımız kalmaz zaten.
• Duyularımız aklımızın, aklımız duyularımızın yerine geçebilir mi? – Kesinlikle hayır.
• Duyularımız fiziksel âlemde işe yarar, nesneleri görü­rüz, çiçekleri koklarız…
• Aklımız da fiziksel âlemde işlevseldir, hesap kitap yapa­biliriz, uçsuz bucaksız denizlerde yolumuz bulabiliriz. Gü­neş in ne zaman tutulacağını hesaplayabiliriz.
• Peki, ya sıra fizik ötesine gelirse! Örneğin ilk yaratılışı, yaşamın anlamını, aşkı, ölüm ötesini aklımızla kavrayabilir miyiz?
• Bir dereceye kadar kavrayabiliriz. Ama örneğin “aşkı anlamak” başka şeydir, “aşkı yaşamak” başka şeydir!
• İşte tam burada duyularımızın ve aklımızın ötesinden bir kavrayış gücüne ihtiyaç duyarız; bu da KALP’tir.
• Duyularımız aklımızın, aklımız kalbimizin yerine ge­çemez. Bunun tersi de doğrudur, kalbimiz aklımızın aklımız duyularımızın yerine geçemez.
• İnsan-ı Kâmil, duyularının ve aklının yanı sıra kalbini son haddine kadar kullanan insandır.
• Sûfıler kalbin yerine geçme iddiasındaki akla karşıdır; yoksa aklı harekete geçirmek, düşünmek Hazret-i Kuran’ın en çok vurguladığı taleplerden biridir.

Terapistin Sufi Olursa-Ali Rıza Bayzan