Ebû Hanîfe el-Fıkhu’l-ekber’de dedi ki: Peygamberlerin a.s şefaati haktır. Peygamberimiz Hz. Muhammed’in (s.a.v) şefaati ise günahkâr müminlere; onlardan büyük günah işleyen ve cezayı hak edenleredir. Ebû Hanife İmam Muhammed, Belhî, İbnu’l-Muzaffer ve Harisinin rivayetlerinde dedi ki: Bana Nuh b. Kaya, Yezid er- Sakkaşî den, o da Enes’ten Hz. Peygambere: “Ey Allah’ın Elçisi! Kıyamet günü kimlere şefaat edersin?“ diye sorduklarını ve Hz. Peygamberin: “Büyük günah ve kusurlar işleyen ve kan akıtana” dediğini anlattı.

Ebû Hanîfe şöyle dedi: Bana Seleme b. Kuheyl, Ebu’z-Za’râ’dan, Ibn Mes’ûd ve Yezid b. Suheyb’den, onlar Cabir’den Hz. Peygamberden şöyle dediğini rivayet etti: Şefaatim sayesinde içinde hiçbir kimse kalmayacak şekilde bütün inananlar cehennemden çıkacaklardır ancak şu ayetin kapsamına girenler bunun dışında kalacaklardır: “Sizi şu yakıcı ateşe salan nedir? (diye sorulur) “Biz namaz kılanlardan değildik, yoksulu doyurmuyorduk, (batıla) dalanlarla birlikte dalıyorduk, ceza gününü yalan sayıyorduk, sonunda bize ölüm geldi çattı.” derler, (o gün) şefaatçıların şefaati onlara fayda vermez.”

[Ebû Hanife dedi ki): Bana Atiyye b. Sa’d el-Avfî Ebû said el- Hudrî² ve Abdülmelik b. Umeyr’den, Abdullah b. Abbas’tan: Hammad, Rib’i b. Hıraş’tan, Huzeyfe b. el-Yeman’dan (r.a) tümü de Hz. Peygamberden onun: “Rabbinin seni makam-ı mahmûda göndereceğini umabilirsin” ayeti hakkında şöyle dediğini rivayet etmişlerdir: Makam-ı mahmûd şefaattir. Allah, iman ehlinden bir topluluğa günahları sebebiyle azap eder. Sonra Hz. Muhammed’in şefaati ile onları cehennemden çıkarır ve onlara “el-Hayevan” denilen bir nehir verir, onda yıkanırlar. Sonra cennete girerler ve orada “cehennemlikler” diye isimlendirilirler. Sonra Allah’a niyaz ederler de bu isim kendilerinden kaldırılır ve bundan böyle “Allah’ın azadlıları” diye çağrılırlar.

BeyâzîzâdeAhmed Efendi,Ebu Hanife’nin İtikadi Görüşleri

M.Ü. İLAHİYAT FAK. VAKFI

Ebû Hanîfe el-Fıkhu’l-ekber’de dedi ki;Kabirde ruhun kula iade edilmesi, kabrin sıkıştırması ve azabı bütün kafirler ve müslümanlardan günahkâr olanların bir kısmı için haktır, mümkündür ve vakidir.

Ebû Hanîfe el-Vasiyye’de dedi ki: Hakkında hadisler bulunması dolayısıyla kabirde, Münker ve Nekir’in sualleri hak ve vakidir. el-Fıkbul-ebsat’ta ise şöyle dedi: Kim kabir azabını tanımıyorum, derse o, helâk olacak olan pis Cehmiyye zümresindendir. Çünkü o, Yüce Allah’ın kabir azabını kastederek: “Onlara iki defa azap edeceğiz”ve “Zulmedenler için bundan ayrı bir azap daha vardır.”sözlerini inkâr etmektedir. Eğer bir kimse derse ki “Ben ayete inanıyorum fakat onun te’vil ve tefsirine inanmıyorum” küfre girer. Çünkü Kuran’dan bazı ayetlerin tevili, tenzilinin aynıdır. Eğer onu inkâr ederse kafir olur.

Ebû Hanîfe Harisi ve Belhî’nin rivayetlerinde dedi ki; Bana Alkame b. Mersed, Sa’d b. Ubeyde’den, o Berâ b. Âzib’den (r.a) rivayet etti;

Hz. Peygamberim (s.a.v) şöyle buyurduğunu söyledi: “Mümin kabre konulduğu vakit ona melek gelir, oturtur ve “Rabbin kim?” diye sorar. O, “Allah” der. “Peygamberin kim?” diye sorar, “Muhammed” der. “Dinin ne?” diye sorar, o, “Islâm” der. Kabri genişletilir ve cennetteki mekânını görür. Ölü kafir ise melek onu oturtur ve: “Rabbin kimdir?” diye sorar, o bir şey kaybetmiş gibi “hah! Bilmiyorum” der. “Melek:   Peygamberin kimdir?” diye sorar. O, bir şey kaybetmiş gibi “hah! Bilmiyorum” der. Melek: “Dinin nedir?” diye sorar, o bir şey kaybetmiş gibi “hah! Bilmiyorum” der. Bunun üzerine kabri daraltılır ve cehennemdeki yerini görür. Sonra ona cinlerin ve insanların dışında her şeyin duyacağı bir darbe vurur.

Hz. Peygamber (s.a.v) bu sözlerden sonra: “Allah kesin bir söz ile inananları dünya ve ahirette sabit kılar ve zalimleri sapıttırır. Allah dilediğini yapar.” ayetini okumuştur.

Ebû Hanîfe dedi ki: Bana Heysem b. Habib es-Sayrafı, Hasan el- Basrî’de, Ebû Hüreyre’den, Hz. Peygamberden (s.a.v) şöyle buyurduğunu rivayet etti: “Kim Cuma günü ölürse, kabir azabından korunur.

BeyâzîzâdeAhmed Efendi,Ebu Hanife’nin İtikadi Görüşleri

M.Ü. İLAHİYAT FAK. VAKFI