Bu tespit bugün için de geçerlidir: İnancı bilginin önüne koyan ve herşeye yayan bir zihniyet en nihayetinde reddedilme eylemine muhatab kalacaktır. Bu sonuç ‘bilimsel bilgi’ için de geçerlidir: İnsanı yalnız başına safi ‘inanç’ ya da safi ‘bilgi’ veya safi ‘aşk’ kabul etmek insanı tek-boyuta indirgemek demektir. Halbuki insan abid, natık ve aşıktır; sahih itikad budur çünkü.

Şimdiye kadar bir noktayı açıklamayı hep erteledik: Kopernik ve hatta Galileo’nun doğa’nın bilgisi sözkonusu olduğunda Sistem’e karşı dururken, dayandıkları ‘bilme tarzı’, yani sahih itikad arayışındaki yöntem’leri ne idi: “Gözlemle uyumlu hesap”. Bu ilke nereden geliyordu: Evreni idrak için yeni bir bilme tarzını geliştirmeye çalışan Merağa Okulu ve takipçilerinin çalışmalarından. Öyleki Ali Kuşçu, İbn Nakib ve Şemseddin Hafrî, evreni ilmî idrak için ‘yeni-bir-metafizik” ve “yeni-bir-fizik” kurmaktan bile bahsediyorlardı. Çünkü Biz’de Kilise yoktu; Sistem yoktu. Şimdi mi? Şimdi ise “Biz” yok.

İhsan Fazlıoğlu,Kendini Aramak